سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

30

اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)

اينوزن مىآيد مثل كرم و شرف كه صفت مشبهه در آنها لبيب « عاقل » وقى « حافظ و نگهدار » كريم « بخشنده » شريف « باشرف » مىشود . 5 - فيعل : وزن صفت مشبهه است براى خصوص فعليكه عين الفعلش حرف علّة باشد مانند : مات و جاد و بان كه صفت مشبهه در آنها ميّت « مرده » جيّد « نيكو » بين « ظاهر » مىشود . 6 - فيعل : وزن صفت مشبهه است در خصوص فعل صحيح العين مانند : صرف و غلم كه صفت مشبهه آنها صيرف « خرج‌كننده » و غليم « جوان بشهوت رسيده » ميگردد . مسئله دوّم : فرق بين صفت مشبهه و اسم فاعل بين صفت مشبهه و اسم فاعل فرقهائى گذاشته شده كه ما با همّ از آنها اشاره مىكنيم : 1 - اسم فاعل دلالت مىكند بر اتّصاف موصوف بحدوث صفت ولى صفت مشبهه دلالت مىكند بر اتّصاف بنحو ثبوت مثلا وقتى ميگوئيم زيد ضارب عمرو خبر بحدوث زدندر زيد داده‌ايم و لذا اطلاق ضارب تا مادامى حقيقة بر او صحيح است كه اين وصف در او باشد و پس از زوال بنحو مجاز گفته مىشود . امّا در مثال زيد حسن الوجه اين عبارت هميشه بنحو حقيقة است زيرا صفت حسن در زيد هميشه هست و زوال‌پذير نيست . البته در اينفرق مىتوان اشكال و مناقشه نمود چنانچه در كتب مبسوطه معنون مىباشد . 2 - اسم فاعل هم از فعل لازم اخذ مىشود و هم از متعدى مانند :